بررسی زیان ۵۰ درصدی کرونا به درآمدهای تبلیغات محیطی

به‌گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی و پایش‌آثار اقتصادی‌کرونا، دکترعلیرضا ربیعی‌راد، کارشناس و از چهره‌های شناخته شده تبلیغات محیطی در ایران است. او دراین گفت‌وگو به ابعاد خسارت کرونا به جنبه‌های مختلف درآمدی شرکت‌های تبلیغاتی پرداخته است. وی معتقداست که درکنار آسیب‌های مالی،کرونا، زمان ورود به‌دوره توسعه تبلیغات دیجیتالی در ایران را 3تا4سال تسریع کرده است.

آقای دکتر شیوع کرونا در بازار تبلیغات محیطی چه آثاری به دنبال داشت؟ چه مقدار آسیب به این حوزه رسید؟

تبلیغات محیطی، همانطور که از اسمش هم برمی‌آید متکی به محیط‌های عمومی شهری است. اصولا تبلیغات برای دیده شدن است بنابراین تراکم جمعیت درهر نقطه شهری، ارزش آن‌فضا را به لحاظ تبلیغاتی بالا می‌برد. بدیهی است که کارآیی تبلیغات محیطی متکی بر حضور شهروندان در محیط‌های عمومی شهری است. بااین‌مقدمه بایدبگویم تبلیغات محیطی همچون‌بسیاری از اصناف، در روزهای ابتدایی کرونا با شوک ناشی از تعطیلی‌ها و محدودیت‌ها مواجه شد.

کاهش تردد در فضاهای شهری بویژه در بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل عمومی و مترو، کاربری فضاهای تبلیغاتی را بلااثر کرد. و به یکباره قریب به اتفاق قرادادهای تبلیغاتی میان صاحبان برندها و شرکت‌های تبلیغاتی لغو شد. این‌اتفاق باعث‌شد تا شرکت‌های تبلیغاتی در مهم‌ترین بازه‌زمانی فروش، (عید سال نو) به یکباره با بحرانی بسیار شدید روبرو شوند. بسیاری از تعهدات مالی شرکت‌ها محقق نشد. اما این شروع کار بود. به اصطلاح سالی که نکوست از بهارش پیداست. معلوم بود که سال ۹۹ چگونه پیش خواهد رفت.

چگونه پیش رفت؟

چند ماه اول این سال احتمالا بدترین دوره در حوزه تبلیغات محیطی بود. تبلیغات در مترو به کلی با افت بیش از ۸۰ درصدی درآمد روبرو شد. ارزش تبلیغات محیطی به طور میانگین از ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش پیدا کرد. کمتر کسی رغبت می‌کرد در فضاهای شهری که با توجه به محدودیت‌های کرونایی، خلوت شده بود، تبلیغات انجام دهد. بطورکلی اگرچه برخی از شرکت‌ها توانستند بخشی از زیان‌های کرونایی را جبران کنند. اما بسیاری از همکاران ما همچنان درگیر زیان‌های اول سال و انتهای سال قبل هستند.

بطور میانگین می‌توان گفت تبلیغات محیطی در دوره شیوع کرونا باعث کاهش نزدیک به ۵۰ درصدی درآمد شرکت‌های تبلیغاتی شده‌است. البته این شاخص در مقایسه با درآمدهای سال گذشته است. باید توجه داشته‌باشید که باتوجه به‌افزایش هزینه‌ها در سال ۹۹ از جمله افزایش ۳۰ درصدی هزینه‌های عمومی شرکت‌ها، نسبت کاهش درآمدی امسال رقمی متفاوت خواهد بود.

شما در بخشی از صحبت‌تان گفتید که بعضی شرکت‌ها خسارات مالی کرونا را جبران کردند، این اتفاق چگونه رخ داد؟

خب البته شیوه‌های متعددی در این باره مورد توجه بود. اما در کنار برخی از شیوه‌ها و رویکردهای نه‌چندان‌حرفه‌ای که بخش کوچکی از همکاران ما در پی گرفتند. راه‌های نو و گرایش‌های تازه‌ای در تبلیغات توسعه پیدا کرد. بسیاری از شرکت‌ها تلاش کردند تا وارد فضای مجازی شوند. البته بسیاری از شرکت‌ها هم در این حوزه فعالیت داشتند.

بنابراین دامنه رقابت ها گسترش پیدا کرد. این اتفاق همزمان باتوجه بیشتر برندها به تبلیغات در فضای‌مجازی باعث‌شد تا گردش مالی تبلیغات در فضای مجازی در مقایسه با سال ۹۸ چیزی در حدود ۴۵ درصد افزایش پیدا کند.

در واقع یعنی ۴۵ درصد از خسارات جبران شد؟

نه! باید دقت کنید که گردش مالی تبلیغات در فضای مجازی، کمتر از گردش مالی در فضای محیطی است. افزایش ۴۵ دصدی درآمدهای این حوزه، الزاما به معنی جبران ۴۵ درصدی درآمد شرکت‌ها نیست. البته فراموش هم نکنیم که جبران خسارات کرونایی با توجه به ابعاد فعالیت شرکت‌ها، متفاوت بود. برخی از همکاران ما در این عرصه با شکست مواجه شدند و برخی هم توانستند کانال درآمدی تازه‌ای ایجاد کنند. بعلاوه خرداد امسال بازار تبلیغات محیطی، آرام آرام بحران را تاحدودی تعدیل کرد. و فعالیت‌های شرکت‌های محیطی هم تا حدودی به روال قبل بازگشت.

نکته مهم‌این‌است که بدانیم برغم توجه شرکت‌های تبلیغاتی به تبلیغات فضای مجازی، الگوهای تبلیغات دیجیتالی در ابعاد و استانداردهای کیفی، رشدی نکرد.

در این باره ممکن است که بیشتر توضیح بدهید؟

بله حتما. ببینید باتوجه‌به کاهش درآمد شرکت‌ها از تبلیغات‌محیطی و رونق شبکه‌های‌اجتماعی، بسیاری از شرکت‌ها تصمیم گرفتند، در فضای مجازی فعال‌تر باشند. به هر حال توجه بیشتر به دیجیتالیزه شدن تبلیغات، بسترهای رونق این فضای جدید را گسترش داد.

براساس مطالعاتی که ما از سال ۹۵ تا کنون در حوزه تبلیغات محیطی در ایران انجام داده‌ایم. پیشبینی می‌کردیم که توسعه همه‌جانبه تبلیغات مجازی در ایران از سال ۱۴۰۵ آرام‌آرام شکل بگیرد و در سال1410به بلوغ برسد. اما بااتفاق‌هایی که در یک‌سال گذشته رخ‌داد، به نظرمی‌رسد این بازه زمانی دست‌کم سه تا چهار سال تسریع شده باشد. به‌این معنی که ما از سال1401با آغاز فرایند توسعه‌درتبلیغات فضای‌مجازی، آرام‌آرام وارد عصر تبلیغات دیجیتالی به معنای استاندارد کلمه شویم.