بیلبوردهای تبلیغاتی در سالهای اخیر رشد چشمگیری در محورهای مواصلاتی ایران داشتهاند. به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از اعتماد، یکی از عوامل حواسپرتی رانندگان، علائم تبلیغات حاشیه جادهای است. افزایش حجم اطلاعات بصری از منابعی مثل تبلیغات محیطی کنار جادهها، شلوغی دید رانندگان را به همراه داشته است.شلوغی دید رانندگان را به همراه داشته است.
هدف از نصب تابلوهای تبلیغاتی جلب توجه تعداد زیادی از کاربران به یک محصول یا خدمت خاص است. اما این اتفاق میتواند باعث کاهش توجه رانندگان و افزایش خطر تصادفات شود. در این مقاله، ابعاد مختلف این موضوع را از نگاه ایمنی و زیباییشناسی بررسی میکنیم.
نگرانیهای دوگانه درباره بیلبوردهای جادهای
نگرانی درباره رشد بیلبوردهای تبلیغاتی از دو منظر بررسی میشود:
۱. ایمنی: پرت شدن حواس رانندگان توسط تبلیغات محیطی کنار جاده
۲. زیبایی: تأثیر منفی بر چشماندازهای طبیعی و شهری
تحقیقات اندکی در رابطه با تأثیر تابلوهای تبلیغاتی بر عملکرد رانندگی انجام شده است. کارشناسان معتقدند تبلیغات حاشیه جادهای محیط دید راننده را پیچیدهتر کرده و منجر به حواسپرتی بیشتر میشود. از نظر این گروه، نرخ تصادفات با محل نصب بیلبورد مرتبط است.
رشد قارچگونه بیلبوردها در ایران
در ایران، مهمترین عوامل ضد منظرآرایی در راهها عبارتند از:
نصب بیرویه تابلوهای تبلیغاتی در حاشیه راهها
دستفروشی در ورودی شهرها
ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم راه
نصب بیرویه بیلبوردها معضلات فراوانی به همراه دارد. از بعد زیباییشناسی، نمای زشتی به چشماندازها میدهد. از نظر ایمنی، موجب کاهش تمرکز راننده و افزایش خطر تصادف میشود. حتی باعث کاهش اثرپذیری رانندگان نسبت به تابلوهای راهنمایی و رانندگی میگردد.
تابلوهای تبلیغاتی ماهیتاً برای جلب توجه طراحی شدهاند. رنگ، تضاد، تعادل، هماهنگی و حرکت، از ویژگیهایی هستند که میتوانند در حواسپرتی راننده مؤثر باشند.
آمار تکاندهنده: رشد ۲۰۰۰ درصدی در ۵ سال
مشاهدات عینی نشان میدهد که در محور بزرگراهی کرج، محدوده گرمدره تا پل کلاک (حدود ۱۰ کیلومتر)، تعداد بیلبوردهای تبلیغاتی در ۵ سال ۲۰ برابر شده است:
| سال | بیلبورد | پل عابر | مجموع |
|---|---|---|---|
| ۱۳۹۳ | ۱ | ۲ | ۳ |
| ۱۳۹۵ | ۸ | ۷ | ۱۵ |
| اکنون | ۴۰ | — | ۴۰+ |
این یعنی رشد ۲۰۰۰ درصدی در ۵ سال و رشد ۵۰۰ درصدی در ۳ سال!
طبیعی است که این حجم از المانهای تبلیغاتی در یکی از پرترددترین بزرگراههای کشور، ایمنی محور را کاهش داده و تعداد تصادفات را افزایش میدهد.
پژوهشهای علمی چه میگویند؟
بر اساس پژوهشی با عنوان «تأثیر تابلوهای تبلیغاتی و بیلبوردها بر عملکرد راننده و ایمنی راه» که در کنفرانس بینالمللی عمران، معماری و شهرسازی ایران معاصر ارائه شد:
اگر رانندهای با سرعت ۹۰ کیلومتر بر ساعت، ۵ ثانیه دچار حواسپرتی شود، ۱۹۹ متر از مسیر را بدون توجه طی میکند. این زمان بسیار بیشتر از مدت لازم برای وقوع یک حادثه است.
بر اساس بررسیهای مدیریت راهداری فنلاند، از مجموع ۵۹۵ حادثه جادهای، در ۶ مورد تبلیغات کنار جادهای مستقیماً تأثیر داشته است. در ۵ مورد، تبلیغات باعث مسدود شدن دید راننده شده و در یک مورد توجه راننده به سمت تبلیغ کشیده شده است.
مک موناگل در تحقیقی در ایالت میشیگان آمریکا به مدت ۳ سال نشان داد که بیلبوردهای تبلیغاتی در محل تقاطعها، منجر به تصادفات بیشتری نسبت به سایر بخشهای راه میشوند. مطالعات موسسه تحقیقات راهها در استرالیا نیز تأیید میکند که رانندهها در مسیرهای دارای تابلو تبلیغاتی، توجه کمتری به راه و دیگر رانندهها نشان میدهند.
راهکارهای پیشنهادی
از این پژوهشها میتوان استنباط کرد که بیلبوردهای تبلیغاتی به صورت بالقوه در حواسپرتی رانندگان مؤثرند. راهکارهای پیشنهادی برای کاهش این خطر:
۱. طراحی بصری اصولی: استفاده از ترکیب رنگهای مناسب که دید راننده را مختل نکند
۲. جانمایی ایمن: رعایت فاصله استاندارد از تقاطعها و مناطق حادثهخیز
۳. عدم مسدود کردن علائم ترافیکی: بیلبوردها نباید دید تابلوهای راهنمایی را مسدود کنند
۴. استانداردسازی فاصله: تعیین حداقل فاصله بین سازههای تبلیغاتی
نقش شرکتهای تبلیغاتی در ایمنی راه
شرکتهای تبلیغاتی مانند آوای صدرا با رعایت استانداردهای تبلیغات محیطی و جانمایی اصولی، میتوانند ضمن حفظ اثربخشی تبلیغات، ایمنی جادهها را نیز تأمین کنند. تبلیغات خلاقانه و ایمن، دو هدف متضاد نیستند.
